ABC van de aarde van Marc ter Horst en Tjarko van der Pol

'ABC van de aarde' is een verrassend deel in de nieuwe ABC-serie van Ter Horst en Van der Pol dat direct opvalt door zijn ambitie. Deze serie wil namelijk een toegankelijk, speels én inhoudelijk rijk venster op een specifiek onderwerp bieden op een creatieve wijze. Aan de hand van het alfabet word je meegenomen een specifiek onderwerp in; elke letter komt voorbij, waarbij de keuze voor de woorden bij een letter niet steeds voor de hand ligt en juist dat maakt dat je dit boek wilt lezen. Als je gaat lezen, weet je dat je een schat in handen hebt; een schat aan verhalen en beelden die elkaar versterken. De serie bevat veel rijke tekst en de beelden verrijken het boek op een sterke manier. Vooral de manier waarop Van der Pol alle letters steeds terug laat komen, is aantrekkelijk. Fijn speels, grappig, maar ook heel creatief.

Ter Horst laat met 'ABC van de aarde' zien dat hij wat ingewikkelde materie over de aarde toegankelijk kan maken voor kinderen vanaf een jaar of 8. Het feit dat hij dit thema multiperspecitvisch invult, maakt dit deel erg sterk. Zo lees je uiteraard over de aardbol zelf, maar ook over aardbevingen, hoogwater, landschappen, CO2 en wetenschap. Het geheel hangt samen, alle informatie past bij elkaar, waardoor het niet aanvoelt alsof je losse blokjes met weetjes leest die bij één letter passen. Ter Horst verwijst daarnaast meerdere keren naar andere letters, waardoor het boek nog meer als één geheel voelt. Ook spreekt hij geregeld de lezer aan, wat de betrokkenheid verhoogt. Extra speels is het feit dat Ter Horst de lezer opdrachten geeft, zoals het maken van een berg van het boek, bij de letter B en het tekenen van een vulkaan bij de letter U. En tot slot moet gezegd worden dat de uitwerking van de letter Q na de eerste keer lezen even vraagtekens oproept, maar als je dan eenmaal door hebt hoe het zit, zou je willen dat er meer aan bod zou komen.

De vindingrijkheid zit echter niet alleen in de thematische keuzes, maar misschien nog wel meer in de manier waarop beeld en woord elkaar versterken. Van der Pol laat met zijn krachtige, dynamische gedetailleerde illustraties zien dat er in zijn beelden regelmatig ook allerlei extra kleine verhalen verborgen zitten. Dat zie je bijvoorbeeld bij de letters E en Z. Knap is dat Van der Pol bij iedere letter weer iets origineels weet te bedenken. Zo kijk je bij de L van landschap door een paar vliegtuigraampjes en is elk uitzicht vanuit het raampje is weer anders. De T is de enige letter die echt even anders is dan de andere letters en als je de tekst leest dan snap je goed waarom. De miniatuurachtige beelden zitten vol expressie waarbij de opvallende veelal zwarte letters waar de bladzijde over gaat, een grote rol spelen; heel origineel. Je kijkt je ogen uit.

De tekst op de bladzijden bestaat over het algemeen uit relatief korte zinnen. Deze zinnen bevatten echter wel veel begrippen die voor jonge lezers nog lastig kunnen zijn zonder begeleiding, ook al is de uitleg over het algemeen strak en bondig. Ook is niet bij elke letter evenveel samenhang aanwezig tussen zinnen (bijvoorbeeld bij de F), waardoor het soms wat staccato aanvoelt. Wat betreft de schrijfwijze past het boek goed bij kinderen in groep 4, wat onder andere aan de zinsbouw goed te zien is, maar qua taal en inhoud past het beter bij wat hogere groepen (vanaf 9 jaar). Niet elke bladzijde zal namelijk voor elk kind even goed te begrijpen zijn in groep 4, maar voor de gemiddelde kinderen in groep 5 is dit kind een geniale vondst. Vooral een boek voor de wat sterkere (begrijpende!) lezers of voor oudere kinderen die meer willen weten over de middeleeuwen en dat op een ietwat makkelijke manier willen lezen. Maar een boek als dit lijkt misschien nog wel geschikter om samen met een volwassene te ontdekken; iemand die informatie kan uitleggen of context kan bieden. Voor zelfstandige jonge lezers is het boek net iets te gelaagd, maar voor nieuwsgierige lezers is dit boek een feestje.

Bestel het boek hier

Schrijver: Marc ter Horst

Illustrator: Tjark van der Pol

Jaar: 2026

Genre: non-fictie

Leeftijd: 8+

Uitgeverij: Gottmer