Kwallen in de brievenbus door Schrijvers voor Toekomst

'Kwallen in de brievenbus' is een gevarieerde verhalenbundel die vanuit diverse perspectieven een open blik biedt ten aanzien van klimaatverandering. Een boek dat je met de neus op de feiten drukt en kinderen belangrijke lessen leert over klimaatverandering, uitgestorven dieren, fast fashion, zuinigheid en uiteraard ook een andere kant laat zien, namelijk die van klimaatprotesten en klimaatontkenners. Een heel divers boek. Je vindt er namelijk een combinatie van verhalen die zich afspreken in de toekomst - die soms iets te absurd voor woorden zijn - en meer realistische verhalen die goed aansluiten bij deze tijd. Van elk verhaal is de kern of sfeer scherp gevangen in zwart-wit tekeningen van Pluim die perfect passen bij de setting. Met subtiele levendige lijnen en contrasten weet ze expressies, emoties of het karakter van het personage goed te duiden. Het verschil tussen culturen, werelden en karakters is ijzersterk in beeld gebracht.

Het boek start met 'Een warm welkom'. Een positief intro waarin met name duidelijk wordt gemaakt dat dit boek zowel past bij lezers die zich zorgen maken over de toekomst en dat het boek ideeën zal geven wat je kunt doen voor het klimaat. De positieve toon werkt direct, al stuurt de afsluiting misschien iets te nadrukkelijk in de richting dat alle verhalen geweldig zijn. Het is sterker wanneer de lezer zelf kan bepalen welke verhalen het meest overtuigen.

Over elk verhaal valt wel iets te zeggen, want ze vallen allemaal op hun eigen manier op. Hieronder lees je kort iets over elk verhaal.

1. Kwallen in de brievenbus van Marloes Morshuis

In dit verhaal lees je iets over de activistische kant van het klimaatvraagstuk. Boris' manier van protesteren (kwallen door brievenbussen duwen van belangrijke, invloedrijke mensen) is eigenlijk niet iets wat we in het echt zouden willen aanmoedigen. Tegelijk laat het verhaal zien hoe groot de frustratie en bezorgdheid bij jonge mensen kan zijn. De spiegel die voor wordt gehouden, is waardevol. De toon van deze bundel lijkt gezet met dit verhaal over de urgentie die er is met betrekking tot klimaatverandering en dat kan zowel inspirerend als prikkelend werken.

2. Jassenpost van Annemarie Jongbloed

Bibi en Lucas vinden tekeningetjes in kleding die ze passen in een winkel. Een kind uit een fabriek in India probeert een boodschap over te brengen: fast fashion is slecht voor de natuur. Mooi vlot verhaal dat kinderen wijst op de slechte kant van fast fashion én op uitbuiting. Hoewel het verhaal soms wat afhankelijk is van toevalligheden, vermoedelijk door de lengte van het verhaal, blijft de kern krachtig en goed uitgewerkt.

3. Niets gedaan van Tom Rijpert

In dit sterk uitgewerkte, aansprekende en avontuurlijke verhaal waan je je in een andere wereld. Dit verhaal gaat over een zeer sterk veranderd en heet klimaat. Er is bijna geen water en vader en dochter Nura zijn op zoek naar een tuin in de wereld van ijzeren platen. Die tuin staat duidelijk voor hoop. Bijzonder is het eind van dit verhaal, wat je niet ziet aankomen. Doordat het verhaal toch net even anders is dan je denkt, ga je nadenken over het verhaal en kom je tot de conclusie dat het bijdraagt aan verandering bij jezelf.

4. Maansteen en limonade van Heleen Blesgraaf

In dit hoopvolle verhaal dat zich afspeelt in Peru lees je dat het slechter gaat met het klimaat en de gevolgen hiervan ten aanzien van de toekomst voor de cacaoteelt. Mooi hoe je leest op welke manier hoofdpersoon Marisol hoop houdt. De schrijfstijl is fijn en maakt dat het best een langer verhaal had mogen zijn.

5. Hoe Tijger en ik de wereld redden van Thijs Goverde

Het is interessant om te lezen hoe in dit verhaal politiek een rol krijgt in klimaatverandering. De toon is precies goed door de combinatie van het beetje humor en de serieuze toon. Want bijvoorbeeld autocoureur Mark Verhaspel die altijd het licht uitdoet als hij de kamer uitgaat als actie voor het klimaat terwijl hij heel veel benzine verbruikt, is te pijnlijk voor woorden en voor kinderen juist pakkender door de kleine humoristische insteek.

6. Jesses Bos van Tanja de Jonge

De Jonge laat zien in dit verhaal dat kleine dingen zoals bomen planten iets groots kunnen betekenen. Prachtig hartverwarmend en mooi hoe de emotie en passie doorwerkt in dit vehaal. Grote kans dat dit verhaal kinderen zal motiveren zelf iets te gaan doen voor de natuur.

7. Dorst van Najiba Abdellaoui

Als het water wat er nog is evenredig verdeeld moet worden onder iedereen en dat door mebots (robots) gebeurt, merk je in welke wereld Bahar leeft. Het lijkt deels een politiek machtsspelletje, maar ook geeft het verhaal aan dat de aanhouder wint. het doorzettingsvermogen van Bahar in haar zoektocht naar water is sterk in beeld gebracht.

8. Elfstedentocht van Esther Walraven

De Elfstedentocht is bij een aantal kinderen al wel bekend, maar alleen van horen zeggen. Wie het nog niet kent, zal deze tocht na het lezen van dit verhaal kennen. Walraven legt alles goed en subtiel uit aan de hand van het gesprek dat opa en Finn voeren. Ze maakt inzichtelijk dat klimaatverandering een rol speelt bij het niet meer bestaan van de schaatstocht.

9. De laatste vaquita's van Enne Koens

De zoektocht van een moeder en dochter naar dieren (vaquita's) in dit verhaal is spannend omdat die zich 's nachts afspeelt. Zo blijf je goed geboeid. Maar bovenal is het een hoopvol verhaal dat laat zien dat echt niet alles verdwijnt door klimaatverandering, ondanks het verdwijnen van diersoorten. Koens laat met dit verhaal zien dat hulp is geboden.

10. Mensenverandering door Milouska Meulens

Het verhaal toont op een mooie, hartverwarmende manier aan de hand van de hechte vriendengroep van Tjee hoe kinderen zich inzetten voor het klimaat. De kern is overtuigend. Het slot, met de grote groep kinderen, blijft alleen wat beknopt en voelt daardoor niet helemaal realistisch.

11.  Go Slow! van Annemarie van den Brink

In dit verhaal is de overgang van fast fashion naar slow fashion op een overtuigende manier uitgewerkt. De beschrijving over modebedrijf Shine is realistisch en spreekt aan. Tegelijkertijd laat het verhaal zien hoe kinderen zelf het verschil kunnen maken; de inzet van Micky en Dex is geloofwaardig uitgewerkt en geeft het boek een optimistische, hoopvolle ondertoon.

12. De laatste ontkenner van Matthijs Meeuwsen

Dit verhaal snijdt thema’s aan als nepnieuws en klimaatontkenning, en doet dat op een originele manier: via een ouder met koopziekte en ontkenningsdrang die zelfs in een klimaatmuseum wordt tentoongesteld. Die invalshoek werkt verrassend goed en geeft het verhaal zowel humor als diepgang.

13. De wereldcup van Annejan Mieras

Een stagiaire geeft een creatieve les over het klimaat, met speciale aandacht voor zowel je voetafdruk als je handafdruk. De les zit vol vindingrijke werkvormen en blijkt verrassend leerzaam. Het is precies het soort aanpak waarvan je zou hopen dat meer leerkrachten het in hun klas zouden inzetten.

14. EuroSent van Pen Stewart

Een verhaal over klimaatvluchtelingen, klimaatingenieurs en robots dat indruk maakt. De combinatie van hoe de toekomst eruit zou kunnen zien (het verhaal speelt zich namelijk af in 2110) en menselijke kwetsbaarheid werkt sterk. De manier waarop technologie en klimaatverandering met elkaar verweven zijn, is hoopvol.

15. Grote groene woorden van Tialda Hoogeveen

Dat het niet fijn is om boodschappen te doen aan de hand van een puntensysteem, lees je in dit laatste verhaal. Oogsten mislukken, waardoor eten en zelfs medicijnen schaars worden. Ondanks die sombere realiteit krijgt het verhaal een warme, hoopvolle draai door de nadruk die in dit verhaal ligt op het iets voor een ander doen. Zo lukt het de personages om elkaar op te vrolijken en toch licht te brengen in deze lastige tijden.

Er komen dus allerlei subthema's voorbij die passen bij klimaatverandering, maar juist de illustraties van Pluim vormen misschien wel de sterkste verbindende factor. Door haar beeldtaal ontstaat een rijk en gelaagd samenspel tussen tekst en illustratie, waardoor het boek een eigen herkenbare sfeer krijgt. Haar karakteristieke combinatie van expressieve lijnen en subtiele details, laten de verhalen nog beter binnenkomen. Pluim weet met kleine accenten en subtiele beweging veel betekenis te geven aan het centrale thema in dit boek, wat mede wordt versterkt door de heldere zwart-witcontrasten. Helemaal wit is het papier overigens niet, want de apart aanvoelende bladzijden zijn gemaakt van landbouwafval.

Bestel het boek hier

Schrijvers: Najiba Abdellaoui, Heleen Blesgraaf, Annemarie van den Brink, Thijs Goverde, Tialda Hoogeveen, Annemarie Jongbloed, Tanja de Jonge, Enne Koens, Matthijs Meeuwsen, Milouska Meulens, Annejan Mieras, Marloes Morshuis, Tom Rijpert, Pen Stewart en Esther Walraven

Illustrator: Sophie Pluim

Jaar: 2026

Genre: verhalenbundel

Leeftijd: 10+

Uitgeverij: Ploegsma